TypeScript İleri Seviye Tipler: Utility Types, Mapped Types ve Conditional Types Rehberi

TypeScript'in Gücü: Tip Sistemi

TypeScript'e yeni başlayanlar genellikle temel tipleri (string, number, boolean) öğrendikten sonra "TypeScript'i öğrendim" der. Oysa gerçek güç, TypeScript'in tip programlama (type-level programming) yeteneklerinde gizlidir.

1. Utility Types (Hazır Tip Yardımcıları)

TypeScript, sizi tekrarlayan tip tanımlamalarından kurtaran bir dizi hazır yardımcı tip (utility type) ile gelir:

interface Kullanici {
  id: number;
  ad: string;
  email: string;
  sifre: string;
  olusturmaTarihi: Date;
}

// Partial: Tüm alanları opsiyonel yapar (güncelleme formları için ideal)
type KullaniciGuncelle = Partial;
// { id?: number; ad?: string; email?: string; ... }

// Required: Tüm alanları zorunlu yapar
type KullaniciTamDolu = Required;

// Pick: Sadece istediğin alanları seç
type KullaniciOnizleme = Pick;
// { id: number; ad: string; email: string }

// Omit: Belirli alanları dışarıda bırak
type KullaniciHerkese = Omit;
// Şifre alanı olmadan tüm kullanıcı bilgileri

// Readonly: Tüm alanları salt okunur yap (immutability için)
type KullaniciSabitler = Readonly;

2. Mapped Types (Eşleştirilmiş Tipler)

Mevcut bir tipin üzerinden geçerek yeni bir tip üretebilirsiniz:

// Her bir alanı opsiyonel ve nullable yapan custom mapped type
type NullablePartial = {
  [K in keyof T]?: T[K] | null;
};

type KullaniciNullable = NullablePartial;
// { id?: number | null; ad?: string | null; ... }

// Her alanın değer tipini string'e dönüştüren mapped type
type Stringify = {
  [K in keyof T]: string;
};

// API yanıtlarını JSON string olarak temsil etmek için kullanışlı
type KullaniciJSON = Stringify;

3. Conditional Types (Koşullu Tipler)

En güçlü TypeScript özelliklerinden biri, tiplerin diğer tiplere göre şekillenebilmesidir:

// Temel conditional type
type IsString = T extends string ? 'evet' : 'hayır';

type Test1 = IsString;   // 'evet'
type Test2 = IsString;   // 'hayır'

// Pratik örnek: Promise'i çöz
type Awaited = T extends Promise ? R : T;

type Sonuc1 = Awaited>;  // string
type Sonuc2 = Awaited;           // number

// Dizi ise eleman tipini döndür, değilse T'yi döndür
type Unarray = T extends Array ? Item : T;

type Tip1 = Unarray;   // string
type Tip2 = Unarray;     // number

4. Template Literal Types

type Renk = 'kirmizi' | 'mavi' | 'yesil';
type Boyut = 'kucuk' | 'orta' | 'buyuk';

// Karteziyen çarpım: tüm kombinasyonları üret
type Kombinasyonlar = `${Boyut}-${Renk}`;
// 'kucuk-kirmizi' | 'kucuk-mavi' | 'kucuk-yesil' | 'orta-kirmizi' | ...

// Event handler isimlerini tip güvenli hale getirme
type EventIsmi = 'tikla' | 'yukleme' | 'hata';
type Handler = `on${Capitalize}`;
// 'onTikla' | 'onYukleme' | 'onHata'